[ 1574 ] فصل [ دوم ] : اندر انتشار و تساقط شعر « 1 » آن ، عبارتست از ريختن و پاشيدن موى ريش و سر و ابرو . [ 1575 ] بايد دانست كه تكوين و توليد موى از بخار دخانى است كه در مسام منعقد مىشود و مدد او بر سبيل دوام پى هم مىرسد ؛ پس هرگاه در انعقاد بخار يا در دوام فيضان ماده قصورى و فتورى افتد ، فساد در موى پديد آيد و اسباب فساد بسيار است و هريك به نوعى گفته آيد : نوع اوّل : آنكه در غذا نقصان افتد و بدان سبب بخارى كه ازو موى تولد كند متولد نگردد و به واسطهء فقدان مدد موى ، تساقط در آن راه يابد چنان‌كه در ناقهان كه امراض حادّ كشيده باشند و به صاحب دق و سل مشاهده مىگردد . و علامت او ، خشكى بدن است و تقدم امراض حادّه و قلت غذا . علاج : توسيع كنند در خوردن اغذيهء جيده و خواب و آسايش و استحمام فرمايند و بنفشه و نيلوفر و آبى و مشك ببويانند و صبح و شام به آب خطمى و اسبغول و برگ بيد آنجا را بشويند و به روغن بنفشه و نيلوفر تدهين نمايند . نوع دوم : آنكه جلد متخلخل شود و مسام بگشايد و بدان سبب بخار منعقد نشود . و علامت او نرمى جلد و باريكى موى و سرعت انتشار آن است . علاج : به روغن آمله سر و بدن را چرب دارند و هليلهء كابلى و مازو و اقاقيا و مانند آن هرچه قابض غير شديد باشد به روغن مورد بمالند و اگر سه درم لادن در شراب يا در روغن مورد حل نمايند و بمالند نفع تمام دهد . نوع سوم : آنكه مسام تنگ شود از خشكى و كثافت جلد و ماده موى بدان سبب كمتر رسد . و علامت او خشكى مزاج است و جعودت و غلظت و شدت مواد موى . و لازم وى است كه چون موى را بكشند به سهولت كنديده شود و زود برآيد .

--> ( 1 ) . معالجات واعظى : Ptilosis .